'नेपाल भारतबीचको सम्बन्ध सडकमा होईन, समानता र सम्मानको आधारमा अगाडि बढाउनु पर्छ'- उपप्रधान मन्त्री तथा परराष्ट्र मन्त्री उपेन्द्र यादव

'नेपाल भारतबीचको सम्बन्ध सडकमा होईन, समानता र सम्मानको आधारमा अगाडि बढाउनु पर्छ'- उपप्रधान मन्त्री तथा परराष्ट्र मन्त्री उपेन्द्र यादव

Written by Sitaram Baral

Sunday, 31 July 2011 04:00

'सडकमा कडा कुरा गरेरमात्र समस्याको समाधान हुँदैन ।'
काठमाडौ- संसोधन वा परिमार्जनको माग गरिँदै आएको नेपाल-भारतबीचको सन् १९५० को शान्ति तथा मैत्री सन्धि संसोधन र परिमार्जन दुवै हुन नसक्ने दावी परराष्ट्र मन्त्रीसमेत रहेका उपप्रधान मन्त्री उपेन्द्र यादवले गरेका छन् ।

सो सन्धि नेपाल र भारतको सम्बन्धको आधार बनेको बताउँदै परराष्ट्रमन्त्री यादवले नेपाल र भारत मध्ये कुनै एक मुलुकले एक वर्ष अघि सुचना दिएर खारेज मात्र हुनसक्ने दावीपनि गरेका छन् । एमाओवादी र एमालेका नेताहरुले चाहिँ सो सन्धिलाई समयानुकूल बनाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।

नेपालका राजनीतिक दलहरुले लोकप्रियताका लागिमात्र सडकमा मात्र सन्धि खारेजीको नारा लगाउने गरेको आरोप लगाउँदै यादवले प्रत्यक्ष भेटवार्तामा भारतसँग सो विषयमा कुनै पनि सरकार र दलहरुले कुरा उठाउने हिम्मत गर्न नसकेको बताए । 'सन्धि खारेजी लोकप्रिय हुन सडकका नारा लगाउने विषयमात्रै बनेको छ, भारतसँगको कुराकानीमा कसैले खारेज गर्नु पर्ने भनाई राख्ने हिम्मत सकेका छैनन्' यादवले भने- 'सडकमा कडा कुरा गरेरमात्र समस्याको समाधान हुँदैन ।'

दुई देशबीचको सम्बन्ध सडकको नाराको विषयमा बन्न नहुने बताउँदै मन्त्री यादवले सडकबाट सम्बन्ध खोज्ने परम्परा हितकर नहुनेमा जोड दिए । १९५० को सन्धिका बिषयमा भारत सरकार खुला रहेको बताउँदै मन्त्री यादवले भने- 'भारतले नेपाल कस्तो सम्बन्ध र सन्धि चाहन्छ त्यसकालागि हामी तैयार छौं, सन्धिको ड्राफ्ट बनाएर नेपालले देओस भनेको छ, तर हामीले नै दिन सकेका छैनौं ।' नेपालको विदेश नीति अनुसार कस्तो सन्धि गर्ने भन्ने विषयमा दलहरुबीच सहमति गर्न आफूले प्रयास गरे पनि असफल भएको बताए ।

खुल्ला सीमानका कारण नेपाल र भारतवीचको सम्बन्धमा जटिलता र अविश्वास देखा परेपनि त्यसको समाधान कुटनीतिक माध्यमबाट खोज्नु पर्ने बताएका मन्त्री यादवले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई सडकको नारा बनाउने कार्य उचित नभएकोमा जोड दिए । 'नेपाल भारतबीचको सम्बन्ध सडकमा होईन, समानता र सम्मानको आधारमा अगाडि बढाउनु पर्छ' उनले भने- 'त्यसो भयो भनेमात्र दुई देशबीचको सम्बन्ध सुमधुर र सुदृढ हुन सक्छ ।'

साक्षात्कारमा भौतिक योजना तथा निर्माणमन्त्री टोपबहादुर रायमाझीले सन् १९५० को नेपाल भारत मैत्री सन्धि सहितका केही सन्धिहरु समयानुकूल नभएको बताउँदै सो सन्धिलाईसमयानुकुल गर्नु बनाउने पर्ने बताएका थिए भने एमाले नेता भीम रावलले राणा शासन जोगाउन गरेको नेपाल भारत मैत्री सन्धी अहिलेको अवस्थामा उपयुक्त नभएको बताउँदै समानता र पारस्परिक हितको आधारमा सन्धिलाई पुनरावलोकन गर्नुपर्नेमा जोड दिएका थिए ।

-Sitaram Baral in Kathmandu

Read our exclusive reporting on: