कार्यक्रममा प्रमुख अतिथी मार्टिनले न्यू योर्कमा आफु पहिलो चोटि नेपाली समुदायले राखेको पब्लिक कार्यक्रम बिपी स्‍मृति दिवसमा सहभागि हुन पाउँदा अत्यन्त खुशी लागेको बताउनु हुँदै बिपी र नेपाली कांग्रेसको सोसलिज्मको चर्चा गर्नु भयो। उहाँले आफु पहिले बेलायतको लेबोर पार्टीको सदस्य भएकोजानकारी गराउदै दुइटै पार्टी सोसलिस्ट इन्टर्नेसनलको सदस्य रहेको जानकारी गराउनु भयो।

उहाँले शान्ती प्रकृयामा अन्मिनको लिमिटेसनहरु भएको बताउदै नेपाली दलहरुको भूमिका महत्वपूर्ण हुने बताउनु भयो।

दश बर्से जनयुद्ध पछि नेपालमा भएको शान्ती सम्झौता र त्यस पछिको शान्ती प्रकृया अत्यन्त सकारात्मक रहेको उल्लेख गर्दौ मार्टिनले भन्नु भयो- "यो शान्ती सम्झौता मेड इन इन्डिया होइन, नेपाल मै नेपालीहरुले नै गरेको हो।"

राजनीतिक दलहरुले संबिधान सभाको निर्वाचनपछि शान्ती प्रकृया अघी बढाउन आशा गरे अनुरुप समझदारी कायम जारी नराखेको बताउदै मार्टिनले अगाडि भन्नु भयो- "तर आज मैले खुलेर भन्नै पर्ने हुन्छ कि यो शान्ती प्रकृया सफलतापूर्वक सम्पन्न हुन सक्दैन कि भनेर म निक्कै चिन्तित छु।"

कार्यक्रममा बोल्दै नेपाली समाजका अगुवा डा. तारा निरौलाले बिपी कोइरालाको राष्ट्रिय मेल मिलापको अबधारणा नेपालको बर्तमान परिप्रेक्ष्य हेर्दा खेरी धेरै महत्वपूर्ण र सान्दर्भिक देखिने बताउनु भयो।

उहाँले भन्नु भयो- "कुनै पनि प्रजातन्त्रमा विश्वाश गर्ने पार्टीहरुको संगठन भित्र नै प्रजातन्त्रको परिपक्कता आउन अझै बाँकी देखिन्छ। यदी नेपालमा प्रजातन्त्रमा विश्वाश गर्ने सम्पूर्ण शक्तीहरु मेल मिलापको आधारमा एकिक्रित भएर बस्दछन् भने अहिले नेपालको जुन परिस्थिती छ त्यो अर्को प्रकारले बढ्ने कुरामा कुनै शंका छैन। तर समस्या के भएको छ भने राष्ट्रिय मेल मिलापको बातावरण नेपालमा अहिले पनि राजनीतिक मन्चहरुमा देखा परेको छैन। शक्तिको भोकबाट मात्र अगाडि बढेको देखिन्छ।"

उता काँग्रेस नेत्री म्रिदुला कोइरालाले अमेरिकि कांग्रेसी बेमेलको तितो पोख्दै बिपीसँग आफुले बाल्यकालमा भेट गरेपछि घटेको अत्यन्त मार्मिक कहानी सुनाउनु भयो।

बिपी कोइरालाको कार्यक्रममा जान आफुलाई कुनै निम्ताको जरुरी नहुने बताउदै कोइरालाले भन्नु भयो- "तर मलाई अली कती खड्केको के लाग्यो भने हाम्रो पार्टिका धेरै साथीहरु मैले यहाँ देखेको छैन। शायद आज विक डे परेको भएर पनि होला तर बिपी बाबुसंगै बसेर काम गर्नु भएका कतिपय अग्रज दाजुभाईहरु न्यू योर्क मै हुनुहुन्छ। उहाहरुले पनि यहाँ आएर बिपीसंग बिताएका सुख दु:खका कुराहरु बताइदिनु भएको भए अझ राम्रो हुन्थ्यो।

काँग्रेस नेत्री कोइरालाले बिपीको समाजवाद फाटेको टोपी र भोटोमा लुकेको प्रसंग यसरी सुनाउनु भयो-

"पिताश्री कृष्णप्रशाद कोइरालाले जब एउटा मजदुर ढाकरेले लाएको एउटा फाटेको भोटो र फाटेको टोपी जब राणा कालिन प्रधानमन्त्रीलाई पार्शल गरेर पठाउनु भयो त्यस पछाडि के भावना थियो भन्ने कुरा अहिले धेरै सान्दर्भिक छ जस्तो मलाई लाग्छ। किनभने त्यो भावना पछाडि बिपीले बोक्नु भएको र नेपाली कांग्रेसले भनेको समाजवाद त्यही फाटेको भोटो र फाटेको टोपीको भित्र लुकेको छ जस्तो मलाई लाग्छ।"

बिपी कै सम्झनामा यो कुरा गर्दा उहासंग मेरो धेरै बर्ष पहिले भएको एउटा घटना सुनाउन चाहन्छु। आजभन्दा ३५/३६ बर्ष पहिलेको कुरा हो। सबैभन्दा पहिले मैले बिपी बाबुलाई बनारसमा भेट्ने मौका पाएको थिएं। म ७/८ बर्षको थिएं हुँला। मेरी आमा मलाई लिएर पटना जानु भएको थियो। हामी हाम्रो परिवारको नातेदार र बिपी बाबुको घनिस्ट मित्रको घरमा बसेका थियौं। भोली पल्ट बिपीले मलाई त्यस बेला बिहारका गभर्नर देबकान्त गरुवाको घरमा लिएर जानु भयो। म केटाकेटी मान्छे मैले त्यस्तो अलिशान महल, सजिसजावट कहिल्यै देखेको थिइन्। मलाई अचम्म लाग्यो।

भोली पल्ट फेरी बिपिले अर्को एउटा नेताको घरमा लिएर जानु भयो। त्यो नेताको चाँही कस्तो भने साधारण घर, बाहिर ठुलो आँगन, त्यही आँगन भरी डोरीले बुनेका खटियाहरु राखिएका अनि त्यहाँ सबै राजनीतिक नेताहरु बस्नु भएको थियो।

तर त्यहाँबाट फर्किने बेलामा बिपिले मसंग सोध्नु भयो- "तिमिलाई हिजो गा'को घर मन पर्‍यो कि आज गा'को घर मन पर्‍यो?" भन्नु भयो। मलाई लाग्यो त्यत्रो अलिशान महल र आजको झुपडी तुलनै गर्न मिल्दैन। मैले त्यती जवाफ दिन सकिन तर उहाँ असाध्य चाइल्ड साइकोलोजी एकदम बुझ्नु हुन्थ्यो। र उहाँले हाँसेर मलाई के भन्नु भयो भने- "हिजोको ब्यक्ती जो हो उहाँलाई पदले ठुलो बनाएको हो। भोली उहाँको त्यो पद गएपछि उहाँले त्यो मान सम्मान पाउनु हुन्क्छ कि हुन्न त्यो त थाहा छैन तर आज हामी जस्को घरमा गयौं त्यो जनताको ब्यक्ती हो। उहाँको पद छैन तर भारत राष्ट्रमा मात्र होइन संसार भरी नै उहालाई मानिन्छ र श्रद्धा गरिन्छ। उहाँ कोही नभएर समाजअवादी पार्टिका नेता जयप्रकाश नारायण हुनुहुन्थ्यो। त्यो बेला बिपिले मलाई भन्नु भयो- " ठुलो मान्छे होइन असल मान्छे बन ।" मलाई त्यो बेला बिपिले भनेका कुरा अहिले पनि त्यती कै छाप परेको छ।

अर्को एउटा घटना यस प्रकार छ:

"त्यती बेला म बनारसमा पढ्थें। हामी बनारसबाट गोरखपुर जान लागेका थियौं तर ट्रेन मिस भयो र हामीले धेरै बेर अर्को ट्रेनलाई कुर्नु पर्‍यो। त्यती बेला एउटा वेटरले दुइटै हातमा ४/५ वटा प्लेट लिएर हिड्दा स्टेसनमा मान्छेहरुको भिड र धक्कम धक्काले गर्दा वेटरको हातको प्लेट र खाना सबै ट्रेनको लिकमा पोखियो। त्यतिखेर ट्रेनको ड्रेनेज, फोहोर लिक मै खस्थ्यो तर गरीब र भोका केटाकेटीहरुको हुलले त्यो फोहोरमा खसेको खाना हारालुस गरेर खाए। त्यो बेला शैलजा दिदी पनि हामीसंगै हुनुहुन्थ्यो। त्यो द्रिश्य देखेर शैलजा दिदीको आँखाबाट चाँही आँसु आयो। उता बिपीले धेरै बेर घोत्लिएर त्यो द्रिश्य हेर्नु भयो र के भन्नु भयो भने- " हाम्रो देश गरीब मुलुकहो तर एक छाक गुन्द्रुक र भात सबैले खान पाएकाछन्।"

तर मलाई थाहा छैन ३५ बर्ष यता साँच्ची नै नेपाली जनताले एक छाक खान पाएका छन् त? यो कुरा सोच्नु पर्ने बेला आएको छ।"

कार्यक्रममा गीता खत्री र बिनोद रोकाले कबिता पाठ गर्नु भएको थियो।

उक्त स्‍मृति समारोहमा बेद्प्रशाद खरेलद्वारा स्वागत गरिएको थियो भने सन्चालन डा. बिनोद शाहले गर्नु भएको थियो।

कार्यक्रमको सभापतित्व गर्नु भएका बिघटित नेपाली जन संपर्क सिमितीका अध्यक्ष आनन्द बिष्टले बिपिको मेल मिलाप निती आजको परिप्रेक्षमा उत्तिकै सान्दर्भिक भएको बताउदै सम्पूर्ण काँग्रेसी बन्धुहरुलाई एकताबद्ध हुन आह्वान गर्नु भयो। उहाले आफुबाट केही गल्तिहरु भएका भए आफुले माफि माग्न तयार रहेको जानकारी दिनु भयो।

नेपाली जन संपर्क समिति अमेरिका नामको दुई वटा संगठन (देबकोटा र बिष्ट समुह) लाई गत महिना जून १८ तारिख जारी गरिएको नेपाली काँग्रेस केन्द्रिय समिती कार्यालयको एक पत्रद्वारा बिघटन गरिएपछि दुई समुहका काँग्रेसी बन्धुहरु एक हुने आशा गरिएको थियो।

-न्यू योर्कमा २७ औं बिपी स्‍मृति दिवस जुलाई 28 मा हुँदै

Comments